Yara İzi (Skar)
Nedir ?
Plastik cerrahi
sanatı ancak bunu sağlayabilir. İzsiz ameliyat
yoktur. Estetik dikiş adında bir dikiş tekniği
yoktur. Lazerle dikiş konulamaz.
Yara iyileşmesi sonucu oluşacak
skarın kalitesi kişiden kişiye ve vücut bölgelerine
göre farklılık gösterir. Bu nedenle skarın ne
şekilde sonuçlanacağını önceden kestirmek mümkün
değildir. Başlangıçta gergin ve düzensiz şekilde
olabilir zamanla daha düzgün bir hal alır. Yine
başlangıçta kızarık ve kabarık şekilde olan skarlar
12-18 ay içinde daha yumuşak ve soluk renkli hale
dönüşürler.
Bir skarın iyileşme dönemi sonunda
kabul edilebilir ve eniyi durumda olması için
skarlı bölgeye masaj uygulanabilir. Masaj cildin
alttaki dokulara düzensiz şekilde yapışmasını
önler. Uygun şekilde yapılan masajın yaranın olgunlaşmasını
hızlandırdığı yani kızarıklık ve düzensizliği
azalttığı kabul edilmektedir. Masaj skarı hafifçe
okşamak tarzında değil alttaki dokulara doğru
itecek şekilde bastırılarak, günde birkaç kez
5 dakika süre yapılmalıdır. Banyodan sonra yapılması
sağlık verilir.
Masaja ne zaman başlanacağına
ameliyatı yapan doktor karar verir. Çünkü yara
dikişler alınmış olsa bile masaj için henüz elverişli
durumda olmayabilir.
Skar ve güneş ışığı ilişkisi
önemli bir konudur. Skarlı alanlar normal cilde
göre güneş ışığına daha hassas durumdadır. Ameliyat
olan kişilerin skar olan bölgelerini kuvvetli
ve direk gelen güneş ışığından (plajda öğle saatlerinde
güneşlenme gibi) 12-18 ay süre ile kaçınmaları
tavsiye edilmektedir. Gündüz şartlarında yüksek
değerli güneş koruyucu kremler (SPF,Sun Protection
Factor) ve geniş kenarlı şapkalarla yüz güneşten
korunabilir. Güneş koruyucu krem açıkta olan el
sırtı için de kullanılmalıdır.
Yara
iyileşmesinin erken dönemlerinde, güneşlenme yada
ultraviole salonlarında bronzlaşma skarlı alanlara
zararlı etki yapar. Böyle bir durumda skarlı alanlar
alacalı bir görünüm kazanır. Ayrıca sıcak skarlı
alanlarda kaşıntıya neden olur. Bu nedenle güneşte
yanmaktan ve brozlaşmaktan kaçınmak erken dönemde
gereklidir.
Skarların yok edilmesi mümkün
değildir. Önerilen çeşitli krem, ve bazı cihazların
kullanımı, skarın dış görünümünde belli ölçüde
düzelme sağlayabilir ancak hiçbir zaman yok edilemez.
Örneğin yanık izlerini, dövme lekelerini ve doğum
sonrası oluşan çatlakları yok eden bir yöntem
yoktur.
Hangi nedenle oluşursa oluşsun
meydana gelmiş skarların Scar Revision denilen
cerrahi tedavisi, plastik cerrahinin zor konularından
biridir. Hiçbir skar tamamen yok edilemez. Plastik
Cerrahide skarların görüntüsü masaj ve ameliyatla
daha kabul edilebilir, daha az belirgin hale getirilebilir
yada örneğin saçlı deri gibi doğal anatomik bölgelerde
gizlenebilir. Skarların oluşumunda yaranın boyutları
ve derinliği, yaranın olduğu anatomik bölgenin
kanlanması, kişinin deri kalınlığı ve rengi, skarın
yönü gibi pekçok faktörün etkisi vardır. Başlangıçta
görünümü iyi olmayan skarlar zamanla daha kabul
edilir bir hale gelir. Oluşacak yara izininin
kişi tarafından ne derece kabul edileceği de kişiden
kişiye fark gösterebilir.
Skar revizyonu ameliyatı kararını
vermeden önce ilk ameliyattan veya yaralanmadan
sonra 6-12 hafta beklenmesi tavsiye edilmektedir.
Skar revizyonu plastik cerrahinin
konusudur. Seçilen hekim ile tüm ayrıntılar, olabilecek
olumlu ve olumsuz sonuçlar enine boyuna konuşulmalıdır.
Kişi beklentilerini çok iyi belirlemelidir.
Her ameliyatın riski olduğu gibi
bu ameliyatın da riski vardır. Normal koşullarda
çok büyük ve geniş olmayan skarlar lokal anestezi
ile ameliyat edilebilir. Ancak enfeksiyon, kanama,
ve nüks olasılığı vardır.
Keloid
Keloid abartılı yara iyileşmesi
olayı olarak tanımlanabilir. Skar genellikle kalın,
düzensiz ve yara kenarlarının dışına taşmış şekilde
olur ve kaşıntılıdır. Çevre dokulara göre kırmızımsı
yada daha koyu renkli olabilir. Keloid vücüdun
herhangibir yerinde oluşabilir. Ancak çoğunlukla
gövde ön yüzü omuzlar sırt ve kulak memesinde
gelişir. Daha çok esmer insanlarda ortaya çıkar.
Yaş ilerledikçe ortaya çıkma şansı azalır.
Bir anormal yara iyileşmesi tipi
olan Keloid steroid türü ilaçların yara içine
enjeksiyonu ile tedavi edilir. Bu işlem skar dokusunun
kırmızımsı rengini, kaşıntısını azaltır. Bazı
olgularda küçülmesine neden olabilir. Bu tedavi
yanıt vermezse skar dokusu ameliyatla çıkartılır
yara tabaka tabaka dikilir. Bu lokal anestezi
ile yapılabilen bir işlemdir. Kişi kısa amanda
1-2 gün içinde işine dönebilir. Geniş skarlarda
deri nakli ile kapatma gerekli olabilir.
Hangi yöntem kullanılırsa kullanısın
keloidlerde nüks etme eğilimi vardır. Bazen eskisinden
daha büyük boyutlarda ortaya çıkabilir. Bu nedenle
hem ameliyat ve hemde aynı anda steroid enjeksiyonları,
şua tedavisi kombinasyonu uygulanabilir. Ameliyat
sonrası özel basınçlı sargı yada giysi kullanılması
gerekli olabilir. Bu işlem 1 yıl kadar sürebilir.
Keloid tedavisinde uygulanan
işlemlerin 2-3 yılda bir tekrarlanması gerekebilir.
Hipertrofik skar
(Hypertrophic scar)
Keloide göre daha az abartılı
bir yara iyileşmesi şeklidir. Çok defa keloidle
karıştırılır. Hipertrofik skar yara sınırlarının
dışına taşmaması özelliği ile keliodden ayrılır.
Diğer özellikler birbirine benzer. Tedavi yaklaşımı
keoid ile aynıdır.
Kontraktür (Contracture)
Yanık ve doku kaybına neden olan yaraların iyileşmesi
o bölgenin ileri derecede büzüşmesi ile sonuçlanabilir.
Buna "Contraction" denir. Ortaya çıkan
kontraktür alttaki dokuları da etkilediğinden
eklem bölgelerinde hareket kısıtlılığı olur.
Yanık veya diğer nedenlerle oluşan
kontraktürler ancak ameliyatla düzeltilebilir.
Kontraktüre neden olan doku tamamen çıkarıldıkdan
sonra yara deri nakli veya Z-Plasty, W-Plasty
gibi flep denilen doku kaydırma yöntemleri ile
kapatılır. Gereğinde doku genişletme (Tissue expansion)
yöntemlerinden yararlanılır. Ameliyat sonrası
fizik tedavi gerekebilir.
Yüzdeki yara izleri
Yüzdeki ameliyat veya yaralanma
izleri hipertrofik skar tarzında olmasa bile görülebilir
halde olduğu için kozmetik bir sorun olabilir.
Tedavi aynıdır. Skar ameliyat ile ya normal yüz
çizgilerine uydurulur yada gizlenebilir. Ancak
hiçbir zaman yok edilemez. Ameliyat dışında önerilen
yöntemler belki daha az belirgin olmasına yardımcı
olabilir. Yara izlerini ameliyat ve ameliyat dışı
yöntemlerle tamamen yok eden bir tedavi yoktur.
Amaç sadece daha kabul edilebilir bir görünüm
sağlamak olmalıdır.
Yüzdeki yara izlerinin bazıları
mekanik aşındırma "Dermabrasion" denilen
yöntemle daha kabul edilebilir bir hale getirilebilir
ancak bu yöntem de skarı tamamen yok edemez. Son
zamanlarda mikrodermabrasion adı verilen yöntem
kullanılmağa başlanmıştır. Ancak sonuç çok farklı
değildir. Skarlarda ameliyat dışı önerilen tedavi
yöntemleri birkaç seans gerektiren zaman alıcı
yöntemlerdir.
Skar revizyonu ameliyatından
sonra doktorun tavsiyelerine kesin olarak uyulmalı
özellikle güneş ışığından kaçınılmalıdır. Ameliyatla
elde edilecek düzelmenin derecesinin yaranın boyutlarına,
anatomik yerleşimine, kişinin cilt yapısının kalitesine,
rengine sigara kullanıp kullanmamasına, ameliyat
sonrası bakıma bağlı olduğu ve başlangıçtaki görüntünün
hoş olmayacağı, düzelmenin 6-12 ay sürebileceği
hatırdan çıkarılmamalıdır
Ayrıntılı bilgi için tıklayın
Transmed Klinik
