KREATİNİN
Kreatin Fosfat'ın metabolik artığı Kreatinin dir. Böbreklerden idrar ile çıkarılır. Diyetten etkilenmediği için böbrek fonksiyonlarının göstergesi olarak üreden daha anlamlıdır.
Muayene maddesi: Plasma ve Serum.
Normal Değeri: dL/ 0.5 - 1.2 mg.
Arttığı Durumlar
- Böbrek Bozuklukları
- İdrar akımını engelleyen durumlar
- Akromegali
- Hipertroidi
- Jigantizm
Azaldığı Durumlar
- Kas distrofisi
- İleri yaşlılık
- Kas kitlesinin azaldığı erimeler
- Gebelik
KREATİNİN KLİRENSİ
Klirens testleri böbrek fonksiyonlarını ölçmede kullanılan en güvenilir yoldur. Glomerüllerden süzülen ve tubulilerden itrah ve absorbe edilmeyen bir maddenin kandaki yoğunluğu ve idrarla çıkarılan miktarının tayini ile hesaplanır. Bunun için en ideal madde inülin dir. Ancak inülin ile tayini pratik olmayıp kreatinin ile yapılmaktadır. Daha az güvenilir olmakla beraber üre klirensi de uygulanabilir.
Test için belirli zaman süreleri içerisinde 1-2-4-8-24 saatlik idrar toplanır, bu sürelerin ortasında alınan kreatin miktarı belirlenir mevcut formüle uygulanarak böbreklerin dakikada ne kadar kandan ne kadar kreatinini temizlediği tayin edilir. Böbrekler dakikada ortalama 120 ml. kanı temizler.
- Hafif bozukluklarda : dk/52-62.5 ml
- Daha ilari bozukluklarda : dk/42 - 52 ml.
- Orta derecede bozukluklarda dk/28 - 42 ml.
- Ağır vakalarda : dk/< 28 ml.
POTASYUM ( K+ )
Potasyum vücutta özellikle kan ve doku hücrelerinde bulunur. Hücre içi asit-baz dengesini ve osmotik basıncı düzenler. Diürezi arttırır bazı enzimlerin aktivatörü olarak matabolizmayı etkiler.
Normal Değerler : 3.5 - 5 mEq/L
Arttığı Durumlar :
- K alınışının artması
- Vücut içi hemoliz
- Ağır doku harabiyeti
- Diyabetik ketoz
- Akut, kronik böbrek yetmezliği GFR< 5 ml/dh
- Anaflaksi
- Addison
- Na eksikliğine yol açan durumlar
Azaldığı Durumlar
- K alınışının azalması
- K kaybının artması ( kusma, ishal )
PROLAKTİN ( PRL )
Hipofiz ön lobundan salgılanan bir polipeptid hormondur.
Normal Değeri : Kadın : dL/ 1 - 25 ng. Erkek : dL/ 1 - 20 ng.
Arttığı durumlar :
- Hipotalamik hastalıklar
- Hipofiz sapı kesilmesi
- Hipofiz Tümörleri - Prolaktinoma
- Böbrek yetmezliği
- Primer hipotroidi
- Gebelik
- Anoreksi Nervoza
- Meme uçlarının aşırı uyarılması
Azaldığı Durumlar :
- Sheehan Sendromu
- Panhipopituitarizm
- Hipofizektomi
- Bromokriptin ( Parlodel ) ve L-DOPA kullanılması
SGOT - SERUM GLUTAMİK OKSALASETiK TRANSAMİNAZ = (AST)
SGOT özellikle kalp, karaciğer ve iskelet kasında bulunan bir enzimdir. Karaciğer hastalıklarında, özellikle akut ve kronik hepatitte hücre yıkımı yüzünden SGOT yükselir ve bu enzim tayini ile hastalığın seyri izlenebilir.
Normal Değeri ( Serumda ) : L/ 40 Ü den az.
Arttığı Durumlar :
- Kalp Hastalıkları
- Akut myokard infarktüsü ( SGOT > SGPT )
- Konjestif kalp yetmezliği
- Akut romatizmal ateş
- Kalp ameliyatları
- Kalp kateterizasyonu ve anjiyokardiyografi
- Eksternal kalp masajı
- Karaciğer Hastalıkları
- Viral hepatit ( SGPT > SGOT )
- Toksik hepatit
- Karsinom, lösemi, lenfoma
- Kolanjit, intra ve ekstrahepatik tıkanma
- Kronik hepatit
- Siroz ( Bazan normal de olabilir )
- İlaca bağlı ( rifampisin, salisilat, izoniyazid )
- Akut Pankreatit
- Travmatik Kas Harabiyeti
- Barsak infarktı
- Barsak ameliyatları
- Crush sendromu
- Radyasyona maruz kalma
- Sıcak çarpması
- Direkt elektrik akımı ile şok
- Karbon monoksit zehirlenmesi
- Status Astmatikus
- Akciğer İnfarktı
SODYUM ( Na )
Sodyum plazmanın başlıca bazıdır; asit-baz dengesi ve osmotik basıncı sağlamada da en önemli elemandır. Vücutta özellikle hücre dışı sıvılarda iyon olarak bulunur. Total sodyumun 1/3 ü kemiklere bağlıdır. Organizmayı su kaybından korur Cl- ve HCO3- ile birlikte asit-baz dengesini düzenler.
Normal Değerler (Serumda ) : L/ 136 - 146 mEq
Arttığı Durumlar :
- Aşırı su kaybı ve su alımının azalması
- Hiperaldosteronizm
- Cushing hastalığı
- Aşırı Na tedavisi
Azaldığı Durumlar :
- Na kaybı ( aşırı kusma, terleme, ishal )
- Böbrek yetmezlikleri
- Diyabetik ketoasidoz
- Ödem ve asit
- Metabolik asidoz
- Nefrotik sendrom
- Aşırı kanama
- Barsak tıkanması
TSH - TİROİT STİMÜLAN HORMON
TSH, hipofiz ön lobundan salgılanan, glukoprotein yapısında bir hormondur. En önemli görevi tiroit hormonu yapımını uyarmasıdır. TSH, tirotropin salgılatan hormon ( TRH ) tarafından uyarılır, T3 ve T4 tarafından inhibe edilir.
Normal Değeri : Erişkin : ml/< 10 Ü. Yenidoğan : ml/ 3 - 20 Ü.
Arttığı Durumlar :
- Primer hipotroidi
- Haşimoto tiroiditi TSH salgılayan hipofiz tümörü
Azaldığı Durumlar :
- Hipotalamus ve hipofiz bozukluklarına bağlı hipotroidiler
- TSH salgılayan tümörler dışındaki hipertroidiler
SPERMİOGRAM ( MENİ İNCELEMESİ )
Erkek fertilitesinin araştırılmasına yarayan bir laboratuvar yöntemidir. Sperm in miktar, görünüş, pH gibi genel özellikleri yanında spermatozoid sayısı, spermatozoidlerin hareket gücü ve yaşama süresi ile yapı özelliklerinin incelenmesi esasına dayanır.
Muayene Maddesi
Muayenesi yapılan kişiden tercihan masturbasyonla alınan sperm kuru ve steril bir cam kaba toplanmalıdır. Laboratuvara dışarıdan getirilecekse, ceketin iç cebinde vücut sıcaklığında tutulmalı ve yarım saat içinde teslim edilmelidir.
Normal ejakülat; Kirli beyaz renkte, viskoz, hafif kalevi ( pH = 7.2 - 7.8 ) olup kan ve cerahat içermez. 2.5 - 3 ml. miktardadır.
Normal ejakülat mayiinin 1 ml. sinde ortalama spermatozoid sayısı 80 milyon kadardır. 50 milyonun altına düşmesi fertiliteyi olumsuz yönde etkiler. Kalıtsal nedenler, yaşlanma, enfeksiyonlar, dolaşım bozuklukları, kanal tıkanmaları, hormonal ve psikolojik bozukluklar nedeniyle sayıda düşme olabildiği gibi sigara ve alkol alımı da spermatogenezi baskılar.
Normal spermde ilk 2 saat içinde spermatozoidlerin en az % 60 ı normal canlı hareket gösterir, pH değişiklikleri hareketi etkiler.
