Kornea
Kornea,gözün en ön kısmında yer alan ışığı odaklamak ve gözü dış etkenlerden korumak için özelleşmiş saydam ve eğimli bir dokudur. Korneanın ön yüzeyi gözün temelkırıcı bileşenidir, diğerkırıcı bileşen iselenstir. Kornea velens dış ortamdan gelen ışığın etkin bir şekilderetinaya odaklanmasını sağlar. Korneanınkırıcılık gücü değişken değildir, buna karşınlensin kırıcılık gücü değişkendir. Hayvanlar aleminde kornea, evrimsel olaraklens ve/veyairis içeren gözlerde bulunur. İnsanlarda, kornea gözün dış yüzeyinin 1/6'sını oluşturan oval bir yapıdır, dışarıdan ölçüldüğünde yatay çapı yaklaşık 12,6 mm, dikey çapı ise yaklaşık 11,7 mm'dir, ortada kalınlığı 0,5 mm, kenarında ise 1,2 mm'dir.
Kornea, ışığın net bir şekildekırınımı için saydam olmak zorundadır, bu nedenle yapısında kan damarları içermez. Korneanınoksijenlenmesini ve beslenmesini dışta göz yaşı salgısı iç kısımda isegöz içi sıvısı sağlar.Resim:Cornea.jpg|thumb|300px|right|Kornea ve iris
Kornea, yapısında bir çoksinir lifi içerir ve dış etkenlere karşı çok hassastır. Sinir lifleri, göz kırpma refleksi ve destekleyici özellikleri ile korneanın sağlığını korur ve devamını sağlar. Korneaembriyolojik olarak saçlarımız, tırnaklarımız ve derimiz gibiektoderm kökenlidir, bu nedenle sürekli olarak yenilenir. Korneanın katmanlarıKorneaepiteliBu katman korneanın en dış tabakasıdır, beş kat hücreden oluşur, en altta yer alan hücreler ve kornea'yı çevreleyenlimbusdaki hücreler çoğalır ve yukarı katlara doğru ilerleyerek yaşlı hücrelerin yerini alırlar, böylece kornea epiteli yaklaşık iki haftada bir yenilenir.Dış sınırlayıcı tabaka ( Bowman zarı)Aslında gerçek anlamda bir zar ( membran) değildir,kollajen liflerinin düzensiz olarak sıkışması sonucu meydana gelir. Epitel hücreleri Bowman zarına sıkıca yapışmıştır, korneaya yapısal destek sağlar.Kornea stromasıKornea kalınlığını oluşturan saydam bir yapıdır, düzenli bir şekilde sıralanmışkollajen liflerinin oluşturduğu 100 kadar tabakadan oluşur, içeriğinde keratosit denilen hücreler seyrek olarak yer alır. Bu tabaka hasar gördüğünde iyileşme genellikle saydamlık kaybına ve/veya kornea eğimi değişikliklerine yol açarak görmeyi olumsuz olarak etkiler.İç sınırlayıcı tabaka ( Desme membranı)Korneaendotel hücrelerinin salgıladığı bir bazal zardır. Hasarlanması veya hastalıkları sonrasında kornea endoteli zarar görerek korneadaödem gelişir.Kornea endoteliKorneanın en içteki tabakasıdır, altıgen şeklinde, tek katman olarak sıralanmış hücrelerden oluşur. Hücreler birbirlerine sıkı bağlantılar ile yapışmıştır, yarı geçirgen bir zarişlevi görür. Hücrelerin yanal yüzlerinde yer alan pompa enzimleri sayesinde kornea stroması su içeriği sabit tutulur.Endotel ismi aslında bu hücreler için yanlış olarak kullanılmaktadır. Bu hücrelerkan veyalenf sıvısı ile değilgöz içi sıvısı ile temastadır ve embriyolojik köken olarak da damar endotelinden farklı kökenlidir.Kornea hastalıkları:Kornea da tüm canlı dokular gibi hastalık yapan nedenlerin tümünden etkilenebilir. Bu hastalıklar,doğumsal veyaedinsel olabilir. Korneanın şekli, saydamlığı vemetabolizması doğumsal bazı hastalıklar sonrası bozulabilir, örneğin kornea doğumsal olarak olması gerekenden daha küçük olabilir, bu duruma mikrokornea adı verilir.
Korneanın edinsel hastalıklarının önemli bir bölümü değişikmikroorganizmalar tarafındanenfekte edilmesi sonrası gelişir, korneaenfeksiyonu,virüsler,bakteriler,mantarlar veyaprotozoalar tarafından oluşturulabilir, kornea enfeksiyonlarınakeratit adı verilir.
Korneaotoimmün hastalıklardan etkilenebilir, bu otoimmün hastalıkların bir kısmı yalnızca kornea ve çevre dokularını özel olarak etkilerken, bazı sistemik otoimmün hastalıklar da korneayı tutabilir, örneğin, otoimmün bir hastalık olanromatoid artrit,kuru göz sendromu yaparak kornea sağlığını tehdit edebilir.
Değişik bazı sistemik hastalıklar veya sistemik enfeksiyonlar da korneayı etkileyebilir, söz gelimi sistemik bir hastalık olandiyabet bazal membran kalınlaşması veya sinir hasarı yaparak iyileşmeyen epitel açılmalarına neden olabilir.
Korneaalerjik hastalıklardan da etkilenebilir, örneğin, bir çeşitalerjik konjonktivit olan vernal konjonktivit korneada hasar yaratabilir. Korneaya özgü bazıdistrofik hastalıklar da vardır, bunların bir çoğu ailesel geçiş gösterir,keratokonus korneada incelme ve buna bağlı ileriastigmatizma ve görme bozukluğu ile kendini gösteren distrofik bir hastalıktır. Korneada yaşlanmaya vemorötesi ( ultraviyole) ışın hasarına bağlı bazıdejeneratif hastalıklar da görülebilir.
Kornea gözün en dış kısmında yer aldığı için sıklıklatravmaya uğrayabilir, bu travmalarmekanik,termal, veyakimyasal olabilir,radyasyon tüm dokuları etkilediği gibi korneayı da etkileyebilir. Kornea travmaları sonrası göz küresinin bütünlüğü bozulabilir, bu acil olarak tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Gözünasit veyaalkali kimyasal maddeler ile teması sonrası yapılacak en önemli şey gözün ve çevre dokularının derhal suyla bolca yıkanması ve gerekli donanıma sahip bir tıp merkezine başvurulmasıdır, gözün bazı durumlarda litrelerce suyla yıkanması gerekebilir, göz kapakları çevrilerek arada kalmış kimyasal madde artıkları mutlaka temizlenmelidir.Kornea cerrahisiKornea cerrahisi, korneanın bütünlüğünü, saydamlığını veya optik özelliklerini değiştirmek amacı ile yapılır. 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında,kornea nakli, cam gibisentetik veya, insanlardan ve hayvanlardan alınan dokular gibiorganik bir çok değişik maddeyle denense bile başarılı olamamıştır. Ancak artık kornea nakli diğer bir deyişlekeratoplasti, 20. yüzyıl son çeyreğindeki cerrahi teknik ve malzeme ilemedikal tedavinin gelişimi sonrası başarı şansı yüksek birtransplantasyon cerrahisidir.
Miyopi,hipermetropi veyaastigmatizma gibi kırıcılık kusurlarının düzeltilmesi için günümüzde yaygın olarak kornea cerrahisi yapılmaktadır. Özel mikrometrik bıçaklarla, kornea kesileri yapılarak, kornea eğiminin değiştirildiği cerrahiradial keratotomi olarak adlandırılır, bu cerrahi teknik eskiden olduğu kadar yaygın değildir. Excimer lazerlerle yapılan cerrahi ise temel olarakfotorefraktifkeratektomi (photorefractive keratectomy,PRK) velazer eşlikli in situ keratomileusis (Laser Assisted In Situ Keratomileusis,LASIK) olmak üzere ikiye ayrılır.KaynakVikipedi | |
